In een homeopathisch ziekenhuis…

…heb je bitter weinig kans om te overleven.

Een humoristische (maar in werkelijkheid bijzonder realistische) kijk op de kwakzalverij…

Phil Plait (Bad Astronomer) beantwoordt vragen over astronomie – deel 3

Dit is het derde deel van vragen over astronomie aan Phil Plait:

V19.- Weet men hoe de planeten zich vormden? Bestaat er een theorie?

A19.- De beste huidige theorie zegt dat zowel de zon als de planeten zich op hetzelfde moment vormden uit een gigantische gas- en stofnevel. Die nevel stortte in door de eigen zwaartekracht waar het centrum ervan heel dicht werd. Daar werd de zon gevormd, met heel heet gas dat zich samentrok door de eigen zwaartekracht zodanig dat uiteindelijk helemaal binnenin de waterstofatomen werden omgezet in heliumatomen zodat er een fusie begon zoals in een atoombom. Daardoor kwam veel hitte vrij en werd de zon gevormd. De nevel die instortte vormde een schijf. In de buitenkant ervan werden planeten gevormd.

Bepaalde brokken materiaal die samen een grotere massa vormden, trokken nog meer aan zodat uiteindelijk planeten werden gevormd; bij de binnenplaneten, die zich het dichtst bij de zon bevinden, verdwenen lichte gassen zoals waterstof en helium, maar de buitenplaneten zoals Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus, zijn veel kouder waardoor ze deze lichte gassen konden behouden. Daarom merk je dat de samenstelling van de planeten afhangt van hun plaats in het zonnestelsel. De binnenste planeten bevaten meer metaal en rotsen, de buitenste planeten bevatten ook rotsen en metaal maar ook meer lichte gassen die ze kunnen houden omdat het er zo koud is.

V20.- Heeft Mars poolkappen? Zo ja, bevatten die water?

A20.- Mars beschikt inderdaad over poolkappen zoals de aarde, een op de zuidpool en een op de

de zuidpool van Mars

noordpool. De noordpoolkap bestaat bijna uitsluitend uit bevroren water, ijs, en het is op Mars in de winter zo koud dat de koolstofdioxide op het oppervlak bevriest en een lichte laag vormt van enkele centimeter dik bovenop het ijs; op de zuidpool is het half om half, de helft ijs van water en de helft dioxide-ijs of droog ijs, zoals het ijs dat ze gebruiken om in reclamefilmpjes mist en nevel te maken; maar op Mars is het zo koud dat er op beide poolkappen droog ijs te vinden is.

We denken dat ze zoveel bevroren water is te vinden op de polen van Mars (het droge ijs niet meegeteld) dat het bij smelten heel Mars zou kunnen overdekken met een oceaan van 10 meter diep; er is op Mars dus voldoende water om omstandigheden te creëren zoals op aarde; je moet enkel de polen doen smelten, wat uiteraard allesbehalve makkelijk is, om zo van Mars een redelijk aangename plek te maken.

V21.- Hoe wordt een meteoroïde een meteoriet?

A21.- Een meteoroïde is een stuk steen of metaal dat in de ruimte zweeft; wanneer een van hen in onze atmosfeer terechtkomt wordt die bijzonder heet door de wrijving met de lucht. Bijvoorbeeld, wanneer jullie de band van een fiets oppompen en er lucht in  blazen, dan wordt de buis van de pomp heel warm omdat de lucht erin zich door het persen opwarmt.

Nu, wanneer dat stuk steen met grote snelheid onze atmosfeer binnendringt, wordt het voorste stuk door de wrijving met de lucht zodanig heet dat die begint te smelten en te schijnen alsof het een lamp was; dat wordt een meteoor genoemd. Dus als je in de hemel vallende sterren ziet, dan zijn dat meteoren. Als zo’n steen niet helemaal opbrandt en het oppervlak van de aarde bereikt, dan noemen we dat een meteoriet; die worden vaak te koop aangeboden. Ik heb er hier een die duizenden jaren geleden in Zuid-Amerika is neergestort. Het kwam van een meteoroïde die gedurende duizenden jaren rond de zon draaide maar in het zwaartekrachtsveld van de aarde terechtkwam, een meteoor werd toen hij de atmosfeer binnendrong en bij het neerstorten een meteoriet werd.

V22.- Hoe wordt de temperatuur op verafgelegen planeten gemeten?

A22.- Het is niet gemakkelijk maar wel mogelijk. Het is wat ingewikkeld. Om dat te doen moet je een spectograaf gebruiken. Die neemt het licht dat het object uitstraalt naar ons en ontbindt dat in een regenboog van kleuren, net zoals gebeurt wanneer de zon door de regen schijnt en een regenboog vormt. Door zorgvuldig de hoeveelheid van elke kleur te meten, kan je veel te weten komen over het object dat het licht uitstraalde. Je kan weten welke temperatuur het heeft, waaruit het bestaat, of het ronddraait, of het naar ons toe beweegt of zich van ons verwijdert, al dat soort zaken.

Door zo’n nauwkeurige meting kunnen astronomen heel wat informatie verkrijgen over de planeten. We weten dat Jupiter voor het grootste deel uit waterstof en helium bestaat zonder dat we er ooit geweest zijn en een monster uit de atmosfeer te hebben genomen. Hetzelfde werd gedaan met sterren, melkwegstelsels en andere objecten in het heelal zonder onze planeet te verlaten. Dat is verbluffend, dat is wetenschap.

V23.- Hoe groot is de Asteroïdegordel?

A23.- De Asteroïdegordel is een verzameling stukken rots en metaal die rond de zon draaien en zich vooral tussen Mars en Jupiter bevinden. De Asteroïdegordel meet ongeveer 215 miljoen kilometer in diameter… ongeveer want ze heeft geen vaste rand. Dit is de breedte van het gedeelte waarin de meeste asteroïden zich bevinden maar de Gordel vervaagt aan de rand. Enkele van die asteroïden die rond de zon draaien komen soms dichter bij de zon dan de aarde en daarom kunnen enkele van hen de aarde raken en grote kraters veroorzaken. Daarom is dit ook een filmthema dat de mensen verontrust. Maar andere asteroïden draaien veel verder rond de zon.

V24.- Wat gebeurde er met “planeet X”?

A24.- Een hele tijd geleden, toen de planeten Uranus en Neptunus werden ontdekt, bleek dat die planeten NIET rond de zon draaiden op de afstand die de astronomen vooraf hadden gedacht. Daarom dacht men dat er een andere planeet moest bestaan, een planeet wiens zwaartekracht “sleurde” aan Uranus en Neptunus waardoor die zich niet op de vooraf berekende plaatsen bevonden. Ze zochten vele jaren tot uiteindelijk in 1930 Pluto werd ontdekt. Maar enkele jaren later ontdekte men dat Pluto te klein en zwak was om veel zwaartekracht uit te oefenen en dat de planeet onmogelijk de banen van Uranus en Neptunus kon beïnvloeden. Er moest dus nog een andere planeet zijn, die planeet “X” werd genoemd, al werd ook Pluto wel eens planeet X genoemd.

Nu blijkt dat de meting van de massa van Uranus en Neptunus volledig foutief was. Het gaat om slechts de helft van een procent, twee keer niets. Het is pas toen we een sonde stuurden die Uranus en Neptunus passeerde en de manier waarop die planeten de baan van de sonde beïnvloedde, dat we beter de massa konden berekenen; en toen we de massa van alle planeten in het zonnestelsel berekenden, beseften we dat Uranus en Neptunus zich precies gedroegen zoals het hoorde – met ander woorden, we hadden de zwaartekracht van die planeten foutief berekend en na verbetering bleken er geen problemen meer en bleek er zeker geen andere grote planeet op grotere afstand meer te zijn die de zwaartekracht van de andere planeten beïnvloedde.

Planeet X bestaat niet!

Als je met “planeet X” verwijst naar een andere gigantische planeet die elke 300 of 600 jaar om de zon draait of iets dergelijks, en dat elke keer dat die in de buurt van de aarde komt rampen en aardbevingen en dergelijke veroorzaakt, dan kan ik zeggen dat die niet bestaat. Het is een verzinsel en er zijn heel wat menen die zeggen dat de planeet bestaat en ze hebben die zelfs namen gegeven… onzin! Als zo’n planeet bestond zouden we dat weten, we zouden haar en het effect dat ze heeft kunnen zien en ze zou zo duidelijk zijn als de andere planeten aan de hemel.

Er bestaat dus zo geen planeet en je hoeft er je geen zorgen over te maken. Er zijn verschillende webpagina’s gewijd aan dit onderwerp en waar je meer te weten kan komen (www.badastronomy.com) en ik herhaal, er is geen enkele reden om zich zorgen te maken over een vermeende “planeet X”.

V25.- Kan de aarde ontploffen?

A25.- Hmmm, niet echt. Het is heel moeilijk om een planeet te doen ontploffen. Je zou dat kunnen doen als je een object ter grootte van de maan met een planeet zou laten botsen, al is hier het probleem hoe je de maan zou kunnen verplaatsen, wat bijzonder moeilijk is. Je hebt een geweldige hoeveelheid energie nodig om een planeet te doen ontploffen, alleen met miljoenen en miljoenen en miljoenen kernwapens zou je erin kunnen slagen. Maar we hebben er zoveel niet, er zijn slechts enkele duizenden kernwapens op aarde, wat voldoende is om ontzettend veel schade aan te richten bij een explosie, maar lang niet voldoende om de aarde te doen ontploffen.

We hoeven ons daar dus geen zorgen om te maken. Films zoals Star Wars waar je planeten in duizenden stukjes ziet ontploffen, zijn in werkelijkheid onmogelijk.

Link Engelse video: http://www.youtube.com/watch?v=6srDhvy5m-0

RIP Yasmine

Woorden schieten tekort…

Phil Plait (Bad Astronomer) beantwoordt vragen over astronomie – deel 2

In dit tweede deel gaan we verder met vragen aan en antwoorden van Phil Plait.

V09.- Waarom is de zwaartekracht anders op de maan?

Apollo 11

A09.- De zwaartekracht die je voelt wanneer je op het oppervlak van een planeet voelt, hangt af van twee zaken: de massa van de planeet en de grootte van de planeet. Er bestaat een eenvoudige formule om de zwaartekracht te bepalen. Wanneer je dat voor de aarde doet, dan merk je dat de aarde een grotere zwaartekracht heeft dan de maan, vooral omdat de aarde meer massa heeft dan de maan. De zwaartekracht is op aarde zo’n zes maal groter dan op de maan. Maar er zijn ook andere planeten. Mars heeft minder massa dan de aarde en de zwaartekracht is er ongeveer de helft van die op aarde. Maar Jupiter heeft veel meer massa en dus een veel sterkere aantrekkingskracht. Jupiter heeft wel niet echt een oppervlak, maar als je zou zweven in de hoogste wolken van Jupiter, dan zou je meer dan tweemaal zo zwaar zijn als op aarde. Het hangt dus allemaal af van de grootte en de massa van het voorwerp.

V10.- Waarom zijn planeten rond?

A10.- Planeten zijn rond omwille van de zwaartekracht. Als ze voldoende massa hebben en groot genoeg zijn en de zwaartekracht sterk genoeg wordt, dan wordt alles naar het centrum aangetrokken en vormt zo een mooie rond bol. Het object moet wel voldoende groot zijn. De maan heeft een diameter van een kleine 3500 kilometer. Ze is rond, dus weten we dat ze voldoende groot is. Maar er zijn kleinere objecten zoals de asteroïde Ceres, met een diameter van minder dan 1000 kilometer, die ook min of meer rond is. Een diameter van zo’n 1000 kilometer volstaat dus. Veel kleinere objecten zijn niet rond. Zo ben ik niet groot genoeg. Mijn zwaartekracht maakt geen bol van mij. Objecten die groter zijn dan planeten zijn ook rond, zoals sterren. Het hangt dus af van de zwaartekracht van het object.

V11.- Hoe diep zijn de gassen van Jupiter?

Doorsnede van Jupiter

A11.- Wel, Jupiter heeft een diameter van ongeveer 142.984 kilometer en als we de heel dichte atmosfeer van de planeet zouden binnendringen, dan is het enige wat we kunnen zien de wolken in haar atmosfeer; wanneer we enkele duizenden kilometers diep zijn, wordt de druk zo groot dat het gas wordt samengedrukt en overgaat in een soort vloeistof. Dit gebeurt op ongeveer 10000 kilometer diepte; dat is nauwelijks de diameter van de aarde; Júpiter is 11 maal zo breed als de aarde, dat wil zeggen dat er elf naast elkaar geplaatste aardes passen in Jupiter. Dus zodra we de breedte van een aarde zijn gedaald in de atmosfeer, gaat die over in een vreemde vloeibare stof, en als we dieper afdalen dan wordt die vloeistof een metaal. De kern van Jupiter is waarschijnlijk vier of vijf keer zo groot als de aarde en bestaat uit gesteente en metalen.

V12.- Bestaan Neptunus en Uranus uit vast ijs?

A12.- Neen, het zijn eigenlijk gasplaneten zoals Jupiter en Saturnus. Ze hebben een kern die waarschijnlijk uit steen, metalen en ijs bestaat, en hun atmosfeer is zo dicht dat ze vloeibaar is, maar aan de bovenkant bestaat ze uit dicht gas, net als bij Jupiter, waardoor we bij observatie enkel het bovenste deel zien van de atmosfeer.

V13.- Waarom ligt Uranus ‘op haar zij’?

Uranus op haar zij

A13.- Niemand weet dat met zekerheid maar we geloven dat toen Uranus werd gevormd, iets heel groots, zo groot als de aarde, ermee botste waardoor de planeet overhelde. Daarom draait Uranus niet ‘rechtop’ of licht hellend zoals je bij staande aardbollen kan zien, maar ligt ze op haar zij; Venus daarentegen staat helemaal ‘op z’n kop’ en draait in de tegenovergestelde richting van de meeste planeten in het zonnestelsel; daarom denken we dat elke planeet die niet in dezelfde richting draait als de zon ooit door een gigantisch voorwerp is geraakt waardoor de helling veranderde.

V14.- Kan de maan zelf een maan hebben?

A14.- Min of meer. Als een maan rond een planeet draait, is het moeilijk om iets heel lang te laten draaien rond die maan. Door de interactie van de zwaartekracht van de planeet met de maan, za de tweede maan uiteindelijk neerstorten op de eerste; maar het is mogelijk om ze gedurende korte tijd te laten draaien. Zo hebben wij sondes gestuurd naar de maan die gedurende lange tijd rond de maan draaiden. Ze kunnen hun baan lange tijd aanhouden, honderden tot duizenden jaren, maar het zijn kunstmanen.

V15.- Kan je een komeet raken en landen op een asteroïde?

A15.- Natuurlijk. Kometen zijn niet meer dan grote stukken ijs en bevroren steen en stof. Ze hebben dus een vaste kern; we hebben al een sonde laten neerstorten op een komeet. De sonde “Deep

Deep Impact stort neer op asteroïde

Impact” lanceerde een zwaar blok koper op een komeet en observeerde het materiaal dat door de botsing vrijkwam om het te bestuderen en zo te weten te komen waaruit de komeet was opgemaakt. We hebben ook al sondes naar asteroïden gestuurd en enkele daarvan zijn zelfs op een asteroïde geland; asteroïden zijn rotsen of stukken metaal, enkele zijn heel groot, andere niet zo groot. De grootste is Ceres, die honderden kilometer in diameter is. We plannen nog sondes te sturen om te zien wat er gebeurt en een robotsonde is al op een asteroïde geland. Die sonde heette NEAR (wat staat voor Ontmoeting met Asteroïden Dicht bij de Aarde) die na enkele jaren rond Eros te hebben gedraaid er uiteindelijk op landde en foto’s van heel dichtbij nam, wat heel cool was. Het antwoord luidt dus dat we wel degelijk een komeet kunnen raken en op een asteroïde kunnen landen.

V16.- Ruikt Titan naar poep?

A16.- Mensen spreken vaak over leven op de maan Titan. Maar met al dat methaan daar, hoe zouden we kunnen leven met de geur? Zou het niet lijken op leven in een toilet met duizenden kilo’s poep? Da’s een goeie vraag. Titan is een maan van Saturnus die een dikke atmosfeer van hoofdzakelijk methaan bevat. De atmosfeer is zelfs dikker dan die van de aarde, wat verrassend is. Titan is niet zo groot als de aarde. Ze is ongeveer zo groot als de planeet Mercurius. Maar we zouden nooit in die atmosfeer kunnen leven omdat ze giftig is voor ons. We kunnen geen methaan ademen. En omdat het daar zo koud is, zouden we in een soort gewelven moeten leven zodat we niet buiten moeten gaan in de atmosfeer van de maan. Maar laat ik je een geheim vertellen: het is niet het methaan dat slecht ruikt. Methaan op zich ruikt nergens naar, het is reukloos. Het zijn andere soorten moleculen in de poep die het slecht doen ruiken. Zoek maar op hoe dat werkt. Als je dus naar Titan zou gaan en het daar niet zo koud zou zijn en de atmosfeer niet giftig zou zijn, dan zou je niet echt iets ruiken.

V17- Zal onze school door een meteoor worden geraakt?

A17.- Het hangt er van af wat je bedoelt. Als je een grote meteoorbedoelt die de school verwoest, dan is de kans behoorlijk klein. De kans dat om het even welke plaats op de aarde door een grote meteoor wordt geraakt is bijna nul. Maar de aarde is groot en er zijn dagelijks een pak voorwerpen die de atmosfeer van de aarde binnendringen: 20 tot 40000 ton meteoren branden dagelijks in onze atmosfeer op! En die stof vermengt zich met onze atmosfeer en valt neer wanneer het regent. Dus eigenlijk worden we voortdurend door meteoren geraakt. Maar dat er een zou neervallen en de school verwoesten en een krater zou maken, daar zou ik me geen zorgen over maken.

V18- Wat zou er gebeuren mocht je op de maan op een golfbal slaan?

A18.- Als je op de maan op een golfbal zou slaan, dan zou die sneller gaan dan op aarde op opbranden zoals in een reclamefilmpje van de drank Gatorade. Wel, geloof dat reclamefilmpje maar niet! Om te beginnen hangt de snelheid van een golfbal af van de kracht waarmee je slaat. Dus hoe harder je slaat, hoe sneller de golfbal gaat. Het heeft dus niets te maken met de zwaartekracht op de maan of de aarde. Op de aarde is er lucht, en die vertraagt de bal een beetje. Op de maan zou die dus een tikkeltje sneller kunnen gaan omdat er geen luchtweerstand is. Op de maan zal de bal ook verder gaan omdat er minder zwaartekracht is die de bal naar beneden trekt. Maar omdat er geen lucht is op de maan zal de bal niet opbranden. Ik denk dat de bal in het reclamefilmpje opbrandt in de atmosfeer van de aarde omdat je ‘m van de maan naar de aarde slaat waar die zoals een meteoor in de atmosfeer opbrandt. Maar dat is zo goed als onmogelijk want je zou de bal ongelooflijk hard moeten treffen, veel harder dan wie ook zou kunnen.

Link Engelse video: http://www.youtube.com/watch?v=kM4CwK2NzyM&feature=user

Phil Plait (Bad Astronomer) beantwoordt vragen over astronomie – deel 1

Phil Plait

Phil Plait (Bad Astronomy) is een bekende Amerikaanse blogger die over de wereld van de astronomie bericht. Hij schreef ook al twee bijzonder interessante boeken.

Een vriendin van hem was leerkracht van een zesde leerjaar in Austin, Texas. Toen ze haar leerlingen vertelde dat ze een vriend had die astronoom was en aangezien die leerlingen met heel wat vragen over astronomie zaten, besloten ze die vragen naar hem op te sturen die hij vervolgens in een reeks video’s beantwoordde.

Deze artikels bevatten de transcripties van die video’s, in het Spaans neergeschreven door Lourdes Cahuich, door mezelf uit de Spaanse versie vertaald en aan de hand van de originele Engelse video’s verbeterd.

In dit artikel volgt het eerste deel…

V1- Waarom noemen ze u Bad Astronomer (Slechte Astronoom)?

A1.- Wel, mijn moeder hoort het niet graag, maar de naam komt van het werken met slechte astronomie, dat wil zeggen, valse mythes en meningen over astronomie. Bijvoorbeeld de personen die geloven dat men nooit op de maan is geweest of dat je een ei enkel recht kan zetten op de eerste dag van de lente, en dergelijke. Ik praat over die foute ideeën op m’n webstek. Het is dus niet zo dat ik een slechte astronoom ben, maar dat ik over de slecht begrepen astronomie  spreek; vandaar mijn bijnaam.

V2.- Bent u al eens in de ruimte geweest?

A2.- Ik zou graag eens naar de ruimte gaan, het moet fantastisch zijn om gewichtloos te zweven in een baan rond de aarde, of om een stukje voedsel omhoog te gooien en dan recht in de mond te kunnen vangen. Dat zou heel amusant zijn.

Het probleem is dat ik schrik heb in een raket te zitten, ik durf al nauwelijks in een achtbaan te zitten; dus ik zou niet zou graag in een raket zitten, al zijn er veel mensen die dat soort dingen net graag hebben. Ik ken astronauten die er gek op zijn en niet kunnen wachten om de ruimte in te gaan.

Misschien zal een van jullie op een dag de ruimte in reizen; maar dan moet er wel heel hard worden gewerkt en gestudeerd en als jullie aan de voorwaarden voldoen, dan kunnen jullie je opgeven om astronaut te worden en op een dag op de maan wandelen.

V3.- Gelooft u dat er buitenaardse wezens bestaan?

A3.- Ik denk dat het mogelijk is dat ze bestaan maar ik weet het niet zeker, en wel hierom. Wanneer ik zo oud was als jullie, wisten we nog niet af van het bestaan van andere planeten rond andere sterren maar sinds 1995 begonnen astronomen planeten rond andere sterren te vinden, hoewel de meerderheid van hen reuzeplaneten waren zoals Júpiter, voor het grootste deel uit gas bestaand, waardoor het moeilijk is ons in te beelden dat er leven zou voorkomen op zo’n planeten; maar het feit dat andere planeten werden ontdekt, wil zeggen dat ze bestaan en kunnen ontstaan en dat het een feit is dat er planeten bestaan die rond andere sterren draaien. Dat wil zeggen dat er miljarden andere planeten kunnen bestaan in ons melkwegstelsel alleen al; en er bestaan miljoenen melkwegstelsels in het heelal.

Als we naar die aantallen kijken, dan lijkt het heel waarschijnlijk dat er levende wezens bestaan in andere delen van het heelal. Maar dat ze ons bezoeken, dat geloof ik niet. Ik denk dat mochten er buitenaardse wezens zijn die ons in hun ruimtetuigen bezoeken, dan zouden we een veel beter bewijs hebben dan enkele vage foto’s en gebrekkige video’s. Misschien op een dag; de zoektocht naar buitenaardse intelligentie is een zoekprogramma dat gebruik maakt van radiogolven, grote radiotelescopen waarmee men probeert signalen van buitenaards leven op te vangen. Het is mogelijk dat we op een dag een bewijs vinden van buitenaardse intelligentie, en dat zal een hele speciale gebeurtenis zijn, maar voorlopig is er geen bewijs van. Ik hoop dat we gauw planeten kunnen vinden die lijken op de aarde, waardoor de kans op buitenaards leven sterk zou stijgen.

V4.- Dit is een van m’n favoriete vragen, als u wetenschapper was, in welk domein zou u dan willen werken?

Hubble telescoop

A4.- Wel, eigenlijk ben ik wetenschapper; ik heb een diploma astronomie en ik verrichtte enkele jaren onderzoek met de Hubble Ruimtetelescoop en ik nam deel aan enkele kleinere projecten. Nadien besefte ik dat ik graag over astronomie schreef en er met kinderen over wou spreken; ‘t is super om wetenschappelijk onderzoek te doen, het is boeiend en er valt veel te leren over het heelal; meer het is ook plezant, vooral voor personen als ikzelf, om erover te spreken en te schrijven en ervoor te zorgen dat andere mensen er geboeid door raken. Daarom besloot ik me daaraan te wijden.

V5.- Zou er leven op Mars of op een andere planeet kunnen bestaan? Welke planeet zou volgens u buitenaards leven kunnen herbergen?

A5.- Mars is een goede kandidaat voor buitenaards leven. Lang geleden, miljoenen jaren geleden, was er water op het marsoppervlak. Daar bestaan heel wat bewijzen voor; en men denkt dat waar water is, er ook leven kan zijn.

Daarom is het een goede plaats om ernaar te zoeken, en NASA en andere agentschappen bouwen ruimtesondes en detectoren die naar Mars worden gestuurd om tekenen van leven te zoeken. Het is dus waarschijnlijk dat we bewijs van leven zullen vinden. Volgens mij zullen we ontdekken dat Mars lang geleden waarschijnlijk leven herbergde maar nu niet meer. Toch zou het boeiend zijn om bewijs van huidig leven te vinden op Mars, al zijn het dan bacterieën of iets dergelijks.

Europa

Maar Mars is niet de enige plaats waar we zoeken. Er is een maan van Jupiter, Europa, die in wezen een grote bol is overdekt met ijs, en onder dat ijs ligt een oceaan van vloeibaar water; de hele maan zou een grote oceaan kunnen zijn met een bevroren oppervlak.

Er is al veel gesproken over het idee om satellieten te sturen naar Europa die door het ijsoppervlak boren naar de oceaan om daar naar bewijs van leven te zoeken.

Saturnus heeft een maan, Enceladus, die heel erg lijkt op Europa en ook over een ondergrondse oceaan met leven zou kunnen beschikken.

De grootste maan van Saturnus, Titan, heeft een dichte atmosfeer die voor het grootste deel uit methaan bestaat, en er is bewijs dat die organische koolstofmoleculen bevat die de basis vormen voor leven, waardoor het mogelijk is dat we ook daar leven vinden.

Zo zijn er heel wat plaatsen in ons zonnestelsel waar we naar leven kunnen zoeken. Wat we moeten doen is naar die plaatsen gaan en er bewijs van leven zoeken; we moeten ruimtetuigen bouwen die naar die plaatsen reizen en er tekenen van leven zoeken.

Misschien zullen we op een dag ook mensen naar die plaatsen sturen om na te gaan of we wel of niet alleen zijn in het zonnestelsel.

Maar ook als we enkel bacterieën zouden vinden, zou dat een ongelooflijke ontdekking zijn.

V6.- Zullen mensen ooit op de maan of op Mars leven?

A6.- Ja, absoluut. NASA denkt eraan opnieuw mensen naar de maan te sturen, misschien tegen het jaar 2020, en uiteindelijk ook kolonisten op Mars om er te leven. Maar dat zal veel tijd kosten. Mars ligt heel ver weg en het is niet makkelijk om er te raken. De maan is dan weer redelijk dichtbij, slechts drie dagen met een raket. Dus wie weet dat jullie dat nog zullen meemaken.

V7.- Wat is uw favoriete planeet?

A7.- Dat is makkelijk: de aarde. Omdat we hier leven en ik het hier graag heb, want er is lucht en we kunnen ademen, enzovoort. Maar als je een planeet bedoelt buiten de aarde, dan wordt het toch Saturnus, en wel omdat die planeet van die onwaarschijnlijk mooie ringen heeft. Zelfs met een kleine telescoop, zoals ik er een had toen ik klein was, kan je de mooie ringen van Saturnus zien. En nu we ruimtesondes sturen naar Saturnus, zoals de Cassini-sonde, krijgen we fantastische beelden te zien van Saturnus, haar ringen en manen. Dus ik denk dat de meeste astronomen Saturnus als hun favoriete planeet zien.

V8.- Pluto: planeet of niet?

Pluto

A8.- Goede vraag! We hebben een definitie om te bepalen wat een planeet is. Persoonlijk vind ik het wat gek om zo’n definitie te maken want het is ontzettend moeilijk. Maar er is een groep mensen in de Internationale Astronomie Unie, professionele astronomen, die een lijst maakten waaraan een hemellichaam moest voldoen om een planeet genoemd te worden. En volgens die voorwaarden is Pluto niet langer een planeet. En ik ben er min of meer mee akkoord, zelfs als je de definitie redelijk vaag houdt. Pluto is niet echt een planeet. Het is héél klein en lijkt meer op een grote brok ijs. En er zijn duizenden van deze Pluto-achtige voorwerpen te vinden buiten de baan van Pluto. Pluto lijkt dan ook gewoon een van de grotere versies. Later zullen we mogelijk nog grotere en verder afgelegen objecten vinden. Dus volgens mij is Pluto geen planeet. Maar nogmaals, het is heel moeilijk om er een definitie voor op te stellen. Maar als je vindt dat Pluto toch een planeet is, dan mag dat hoor. Maar officieel is het dus niet het geval.

Link Engelse video: http://www.youtube.com/watch?v=N2CaLLMHwZw

Lourdes Cahuich

Gezien, gehoord en gelezen over de Vlaamse taal (13)

Jan Van den Bossche schrijft bij Taalschrift terecht dat Vlamingen meer hun eigen taal gebruiken en een pak minder Franse en Engelse woorden dan Nederlanders.

Maar als reden geeft hij:

Misschien zijn Vlamingen gewoon wat trager, koppiger of archaïscher.

Belachelijk, beste Jan. De echte reden is dat Vlamingen Vlaams spreken en niet hun eigen taal verloochenen zoals een groot deel van de Nederlanders dat doet.

En als reden waarom de Nederlanders hun stempel hebben kunnen drukken op woordenboeken als Van Dale, zoekt Jan het historisch:

Omdat Hollanders meer mensen hebben vermoord, vrouwen hebben verkracht en grondstoffen hebben gestolen.

Jomanda riskeert vol jaar in de gevangenis

In oktober vorig jaar meldden we al dat Jomanda, de kwakzalfster die medeverantwoordelijk is voor de dood van actrice Sylvia Millecam, eindelijk voor de rechtbank zou komen.

Die rechtzaak is nu aan de gang en het openbaar ministerie heeft meteen twaalf maanden voorwaardelijk geëist. Volgens het OM heeft Jomanda als zorgverlener actrice Sylvia Millecam volkomen op het verkeerde been gezet door haar te zeggen dat zij geen borstkanker had en is zij medeschuldig aan haar dood.

De kwakzalfster weigert ondertussen in persona voor de rechter te verschijnen. Ze heeft er een slecht gevoel bij. Terecht!

De rechtzaak heeft alvast één positief gevolg: het aantal kankerpatiënten in Nederland dat het ziekenhuis de rug toekeert om genezing te zoeken in de oplichterswereld van alternatieve behandelaars is onder invloed van het drama ‘Sylvia Millecam versus Jomanda’ sterk teruggelopen.

En wie nog niet overtuigd is van het kwakgehalte van deze oplichtster, die model staat voor de hele paranormale poespas, moet maar dit schokkende filmpje bekijken.

Eurovisiesongfestival 2009

Eindelijk! Eindelijk nog eens een editie van het festival waarin échte muziek voorrang kreeg op show en kitsch.

Voor het eerst in lange tijd werden een deel van de punten bepaald door een vakjury. Dat deed de vriendjespolitiek niet helemaal verdwijnen (zo gaf het verachtelijke Cyprus nog steeds 12 punten aan het clichénummer van Griekenland, en gaven de voormalige Joegoslavische gebieden mekaar ook heel wat punten), maar zonder een vakjury zou de kwalitatief superieure Patricia Kaas nooit een achtste plaats hebben behaald en zou de rommel van Duitsland een pak hoger zijn geëindigd. De officiële webstek van het festival heeft trouwens een speciaal artikel gewijd aan de landengroepen die elkaar traditioneel veel punten geven. Ook daarin staat aangegeven dat de vriendjespolitiek dit jaar minder groot was dan de vorige jaren. Een duidelijk argument om de hele televoting maar af te schaffen en zuiver professionele jury’s samen te stellen.

Ook leuk om te merken is dat steeds meer landen in hun eigen taal zingen. Zeven van de eerste tien deden dat. Andere landen zongen dan weer deels in de moedertaal, deels in het Engels.

Dat België en Nederland niet gekwalificeerd waren voor de finale, kan deze keer moeilijk aan de televoting liggen. De inzendingen trokken nergens op. Niettemin zou het geen slecht idee zijn om ook in de halve finales een vakjury aan te stellen die minstens de helft van de punten vertegenwoordigt.

Ik heb me de afgelopen dagen bijzonder geërgerd aan het nieuws in de media als zou het songfestival vooral (en sommigen gewagen zelfs van ‘uitsluitend’) geliefd zou zijn bij de homo-gemeenschap. Wat een absolute onzin! Muziek is een universeel gegeven en het songfestival is net een evenement bij uitstek voor gezinnen die een leuke avond met elkaar doorbrengen. Ik herinner me dat ik als kind speciaal langer mocht opblijven en ook onze kinderen genieten van de vele liedjes tot lang na hun normale bedtijd.

Maar goed, het festival keert nu eindelijk nog eens naar West-Europa terug. Ik durf te hopen dat het songfestival de komende jaren nog meer terugkeert naar de essentie van het festival: een festival van het lied en de zang.

Beluister en bekijk hieronder het schitterende lied van Patricia Kaas. Het had gerust het festival mogen en kunnen winnen.

Het placebo-effect van de ’sluit deuren’-knop

Naar het schijnt zou de ’sluit deuren’-knop van de meeste liften niet echt werken. Het zit daar voornamelijk om de reizigers de illusie van controle te geven. We drukken er dan wel op, maar het zijn de controlemechanismes van de lift die aan de hand van hun voorgeprogrammeerde cycli beslissen wanneer de deuren sluiten.

Het menselijk brein is een machine die fijn afgestemd is op overtuiging. Miljoenen jaren evolutie hebben onze grijze materie gevoelig gemaakt voor het vinden van oorzakelijke verbanden en het vormen van ideeën over wat wat veroorzaakt. Dit helpt ons te overleven wanneer we merken dat bepaalde gebeurtenissen altijd volgen op andere gebeurtenissen. Met dergelijke kennis kunnen we op betrouwbare wijze voedsel, partners en onderdak vinden. Maar onze hersenen nemen vaak een efficiënte kortere weg. We filteren mislukkingen weg en negeren ze en richten ons op de successen. En meestal werkt dit ook. Maar een overtuiging die op deze manier tot stand is gekomen, kan leiden tot vergissingen. Dat ik op de knop van de lift druk kan best een verkeerd besluit zijn dat gebaseerd is op mijn ervaring omdat ik er niet in geslaagd ben verborgen oorzaken en alternatieven voor het logische te vinden. Misschien is het echt zo dat de lift de deuren sluit zonder mijn tussenkomst.

Dit heeft alles te maken met illusiecontrole, het psychologische effect dat door Ellen Langer en anderen werd bestudeerd, waarbij mensen geloven dingen te beheersen waar ze duidelijk géén controle over hebben: in de meeste gevallen levert een knop ons controle, en we verwachten dat ook rationeel gezien, en als we er gewoon aan zijn dat de druk op de knop niets uithaalt, dan drukken we er niet meer op of we drukken er elke keer weer op ‘voor het geval dat het toch eens zou werken’.

Je zou je onderhand moeten gaan afvragen waarom in godsnaam de makers van liften in hun liften een ’sluiten deuren’-knop zouden plaatsen als die toch niet werkt.
Er zijn enkele mogelijkheden:

• De knop werkt wel degelijk, maar er zit een tijdsvertraging op.
  Stel dat de lift zo is ingesteld dat de deuren automatisch na vijf seconden sluiten. De ’sluiten deuren’-knop kan ingesteld worden zodat de deuren sluiten na twee of drie seconden. De knop werkt mogelijk goed wanneer je hem indrukt, maar omdat er nog steeds een vertraging is, besef je het niet op.
• De knop is stuk. Aangezien een knop om de deuren te sluiten de lift niet onbruikbaar maakt en het dus niet meteen nodig is om dringend de hersteldienst te bellen, kan het enkele weken duren eer de knop is hersteld.
• De knop is afgesloten, doorgaans omdat de eigenaar van het gebouw teveel klachten ontving van mensen die de deur voor hen dichtgeslaan krijgen.
• De knop was vanaf de start niet aangesloten.

Maar om het algemener te stellen: hoe vaak zijn misleidende knoppen/controles/opties – opzettelijke valse affordances (het feit dat de mensen voorwerpen bekijken in functie van wat ze ermee kunnen doen) – strategisch gebruikt bij een interactief ontwerp? Zijn er nog voorbeelden van produkten (behalve bijvoorbeeld speelgoed van kinderen) die opzettelijk met valse bediening is ontworpen zodat de gebruiker denkt in controle te zijn hoewel hij/zij dat niet is?

(bron: Design / Marketing / Psychology – vertaald en gepubliceerd met toestemming van de oorspronkelijke auteur)

Fonos – muzikaal kloppend Nederland

Het zal je maar overkomen… je kent een album, of hebt dat net leren kennen, en het blijkt niet alleen enkel op vinyl te bestaan maar ook nog eens moeilijk of niet te krijgen…

Als het om een album gaat van een Nederlandse groep, zanger of zangeres, dan kan je geluk hebben en te rade gaan bij Fonos.

Fonos is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, een in Hilversum gevestigd cultuurhistorisch instituut dat als taak heeft het audiovisueel erfgoed in Nederland te beheren, te bewaren en ter beschikking te stellen aan zoveel mogelijk gebruikers.

Bij Fonos kan je Nederlandse muziek bestellen die niet meer in de platenzaak te krijgen is. Fonos biedt je een gedigitaliseerde en gerestaureerde kopie van de originele LP op CD. De rechten van artiesten en platenmaatschappijen worden door Fonos gerespecteerd en bij iedere verkoop van een LP gaat er een gedeelte van de opbrengst naar het label en de artiest. Daarvoor heeft Fonos afspraken gemaakt met de NVPI, de belangenorganisatie van de Nederlandse entertainment branche, en auteursrechtenorganisatie Stemra.

het album 'Titan' van 'Tower'

Zelf vond ik er het album Titan terug van de Nederlandse groep Tower. Ik bestelde de CD-versie en kreeg dat na enkele dagen keurig thuisgestuurd met een mooi CD-label en CD-hoesje. Alles was bijzonder keurig en professioneel afgewerkt. Ook de klank is bijzonder goed en kan zeker niet behaald worden door een eenvoudige USB-platenspeler. Hier is duidelijk professionele apparatuur gebruikt. Ik zal niet verhullen dat je af en toe hoort dat het om een gedigitaliseerde vinylversie gaat, maar dat drukt de pret absoluut niet.

Nog één opmerking: volgens de regels mag Fonos niet verkopen aan buitenlandse klanten. Dat merk je wanneer je je wil registreren en bij het veld land enkel Nederland kan invullen. Maar voor Vlaamse kopers knijpt men graag een oogje dicht zodat die ook kunnen genieten van deze schitterende dienst.