De vreemdste meteorologische fenomenen

De zonderlingste meteorologische storingen zijn ook de meest fascinerende. Sommige zijn moeilijker te verklaren dan anderen, maar ze getuigen allemaal van de bijna altijd ontzagwekkende natuur. In onderstaande lijst tonen we tien van de vreemdste meteorologische fenomenen die tonen wat gebeurt wanneer de natuur zin heeft om ons verstomd te doen staan van haar kracht:

10. Vuur van San Telmo. In de loop van de geschiedenis zijn ontelbare zeemannen getuige geweest van de verschijning van gloeiende vuurtongen die dansten boven de masten en aan de uiteinden van de masten en rondhouten van de schepen tijdens zware stormen. Deze lichtgevende bollen, die het Vuur van San Telmo worden genoemd, zijn niets meer dan elektrische ontladingen die tijdens deze stormen voorkomen bij de hoogste voorwerpen van een vaartuig.

Hoewel het Vuur van San Telmo ondanks het spektakel niet gevaarlijk is op zich, vormt het vaak de voorbode van een bliksemstraal die de schepen treft en werd daarom in vroegere tijden als een slecht voorteken gezien.

9. Valwinden. Een valwind is een wind is een neerwaartse luchtstroom die vooral voorkomt in bergstreken en bij gletsjers.

Deze ook wel katabatisch genoemde wind begint bij het hoogste punt van een berg, gletsjer of heuvel. Omdat de densiteit van de lucht groter wordt naarmate de temperatuur daalt, stroomt de lucht naar beneden. Ze warmt daarbij op wegens het adiabatisch proces maar blijft relatief koud.

De koude katabatische winden komen voor bij de eerst uren na zonsondergang wanneer de grond afkoelt door het uitstralen van infrarood. De koude lucht van een onweersbui kan dit effect versterken.

Boven Antarctica en Groenland komen elk jaar gigantische koude katabatische winden voor.

8. Noorderlicht (Aurora Boreal). Dit is een schitterend fenomeen dat ‘s nachts doorgaans in de poolzones is te zien, maar af en toe ook kort in andere delen van de wereld kan voorkomen.

Het noorderlicht komt voor wanneer geladen deeltjes (protonen en elektronen) via het magnetisch veld van de aard in contact komen met de de atmosfeer rond de polen. Wanneer deze deeltjes botsen met de atomen en moleculen van zuurstof en stikstof, de voornaamste ingrediënten van onze lucht, dan wordt een deel van de energie van deze botsing zichtbaar in de vorm van zichtbaar licht in diverse kleuren.

De aurora kent een brede waaier aan vormen, structuren en kleuren die heel snel wijzigen. ‘s Nachts kan de aurora starten als een geïsoleerde boog die zich uitstrekt over de horizon, doorgaans in oost-west-richting. Tegen middernacht kan de boog plots feller beginnen te schijnen. Er vormen zich golven in de hele boog evenals vertical structuren die lijken op lange, smalle lichstralen. Plots vult de hele hemel zich met golven, spiralenen lichtstralen die snel van horizon tot horizon bewegen. Dit kan tussen enkele minuten en uren duren. Bij het aanbreken van de dageraad wordt alles kalmer en zijn slechts enkele delen van de hemel verlicht tot de zon opkomt. Hoewel dit een beschrijving is van een typische aurora-nacht, zijn de variaties op dit thema talrijk.

7. Vuurtornado. Bij dit fenomeen, dat slechts onder bepaalde voorwaarden voorkomt (hangt af van de temperatuur van de lucht en de luchtstromen), wordt boven een vuur een verticale luchtstroom gevormd die lijkt op een tornado van vuur.

Het grootste deel van de grote vuurtornado’s komen voor bij bosbranden waarbij warme luchtstromen stijgen en samenkomen. Ze zijn doorgaans tien tot vijftig meter hoog, enkele meter breed en duren slechts enkele minuten. Enkelen kunnen echter tot een kilometer hoog zijn en winden bevatten die snelheden boven 160 km/u halen en meer dan twintig minuten aanhouden.

Een voorbeeld van wat een dergelijk fenomeen kan aanrichten is de aardbeving van Kanto in 1923. Toen ontstond een vuurtornado die zo groot was als een stad en in vijftien minuten 38.000 mensen doodde ni de regio Hifukusho-Ato bij Tokio.

6. Kobolden en blauwe stralen. Deze vreemde schijnsels werden herhaaldelijk waargenomen door piloten van stratosferische vliegtuigen en werden aanvankelijk als UFO’s gecatalogeerd. Later ontdekte de wetenschap waarom het ging en noemde hen “Tijdelijke lichtgevende fenomenen” (Transient Luminous Events o TLEs).

De “kobolden” (sprites) zijn elektrische ontladingen die een roodachtig licht uitzenden en voorkomen op een hoogte van ongeveer 80 kilometer. Hun “neven”, de blauwe stralen (blue jets) zijn blauwachtige lichtkegels die op lagere hoogte dan de kobolden worden gevormd maar vaak wel op hetzelfde tijdstip. Deze fenomenen duren normaalgezien maar een fractie van een seconde en werden door de wetenschap bestudeerd om te weten te komen waarom ze precies worden gevormd.

5. Kikkerregen. Regen van dieren komt vaak voor en met vele dieren, maar de bekendste en meest voorkomende zijn die met kikkers. De verklaring voor dit enigma vinden we in waterhozen. Wanneer die grote hoeveelheden water uit rivieren, meren en zeeën opnemen, nemen ze ook een hoop kleine dieren mee die vervolgens kilometers verder neerstorten. In een groot deel van de gevallen overleven de dieren deze val.

4. Sneeuwrollers. Sneeuwringen zijn een vreemd meteorologisch fenomeen die sneeuwcilinders vormt die sneeuwrollers worden genoemd. In enkele gevallen wordt er een holte gevormd in de binnenste lagen. Dit komt omdat deze lagen dunner zijn dan de buitenste en gemakkelijk verdwijnen zodat de cilinder een rol vormt.

Ze komen maar weinig voor omwille van de preciese voorwaarden waaraan moet worden voldaan.

De grootte van de cilinders kan diverse centimeter bedragen, maar er zijn gevallen van 60 centimeter bekend. De meeste zijn ongeveer 30 tot 40 cm groot.

Men gelooft dat de meeste sneeuwrollers voorkomen in de laagvlakten van Noord-Amerika, waar het klimaat bruusk kan veranderen wegens de samenvloeiing van massa’s koude en droge lucht uit het noorden met warme, vochtige lucht uit de Golf van Mexico.

Er zijn nog enkele voorwaarden: een ijslaag moet bedekt zijn met een laag vochtige poedersneeuw van een tweetal centimeter dikte, de temperatuur ervan moet vlabij de smelttemperatuur van ijs liggen en de luchttemperatuur moet even hoog zijn of licht boven het vriespunt liggen (tussen 0 en 1ºC). Ten slotte moet de wind krachtig genoeg zjin om de sneeuwrollen te verplaatsen, maar niet te krachtig om ze te vernietigen, ongeveer 40 km/u.

3. Gigantische hagelbollen. Hagelstormen zijn vaak voorkomende maar weinig gewenste meteorologische evenementen. In sommige gevallen vielen grote ijsblokken uit de lucht, veel groter dan de gewone hagelkorrel. De grootst geregistreerde hagelbollen hadden een diameter van 17,8 centimeter, bijna het dubbele van een tennisbal.

Wat nog vreemder is, is dat vele van die grote hagelbollen uit het niets leken te vallen, zonder onweerswolken in zicht. Hoewel sommigen speculeren dat het gaat om stukken ijs dat is losgekomen van vliegtuigen op grote hoogte, is er nog geen sluitende en bewezen verklaring voor dit mysterieuze fenomeen.

2. Supercel. Dit is een immens roterende storm. Als entiteit kan het uren aanhouden. Deze stormen kunnen tornado’s van lange duur produceren met hagelbollen ter grootte van een sinaasappel.

Supercellen vormen zich wanneer er grote instabiliteit is met sterke winden op grote hoogte. Bovendien moet er een beter georganiseerd intern circulatiesysteem zijn waardoor de duur wordt verlengd. In een supercel komen vaak sterk roterende stromingen voor die ze veel gevaarlijker maken dan andere stormen. Ze kunnen sterke winden, zware hagelbuien en tornado’s veroorzaken over een grote oppervlakte.

 

1. Zwaartekrachtgolven. Het golvende patroon van een zwaartekrachtgolf is een vreemd spektakel, vooral als je gewoon bent om golven in het water te zien en niet in de lucht. Dit zeldzaam voorkomende fenomeen wordt veroorzaakt wanneer de lucht zich verticaal verplaatst, doorgaans ten gevolge van stijgende stromen die uit de bergen komen of tijdens elektrische stormen ontstaan.

Een golfpatroon vormt zich enkel wanneer de stijgende luchtstroom in een stabiele luchtzak wordt gevormd. De opwaartse impuls van de luchtzak is de oorzaak van de veranderingen in de atmosfeer en de veranderingen in de dynamica. De natuur probeert vervolgens de atmosfeer opnieuw tot orde te brengen, wat een zichtbaar oscillerend patroon toont in de wolk.

(bron)